artykuły

alergie pokarmowe
zakażenia układu moczowego

Cholesterol- o czym warto wiedzieć

Mimo że, cholesterol wydaje się szkodliwym związkiem chemicznym, jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Cholesterol jest substancją tłuszczową, niezbędną do budowy ściany komórek. Bierze on udział w wytwarzaniu wielu hormonów sterydowych, kwasów żółciowych i witaminy D. Podwyższony poziom cholesterolu występuje u dużej liczby osób. Może powodować wiele schorzeń, wśród których wyróżnia się miażdżycę.
Część cholesterolu powstaje w organizmie człowieka, głównie w wątrobie, a także w jelicie cienkim i w skórze. Podobnie jak inne związki tłuszczowe cholesterol jest nierozpuszczalny ani w wodzie, ani we krwi. Dlatego też łączy się z białkami, fosfolipidami i trójglicerydami, tworząc lipoproteiny. Najwięcej cholesterolu w organizmie człowieka znajduje się w mózgu, wątrobie i nadnerczach (parzystych gruczołach wydzielania wewnętrznego umieszczonych nad górnymi biegunami nerek). Cholesterol jest dostarczany także bezpośrednio z pożywienia, co stanowi tylko 20 % jego całkowitej ilości, ale wystarczająco dużo, aby wywołać poważne problemy.
Wyróżniamy kilka frakcji cholesterolu, z których najważniejsze to:

Bardzo często, zapomina się o tym, że niemniej istotny od poziomu cholesterolu jest poziom trójglicerydów, których podwyższony poziom wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zawałów serca czy udarów mózgu. Hipercholesterolemia, czyli podwyższony poziom cholesterolu w surowicy krwi uznawana jest za najwcześniej i najlepiej poznany czynnik ryzyka miażdżycy. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne ściśle określiło pożądane stężenia frakcji cholesterolu we krwi :

Poziom cholesterolu należy sprawdzić po raz pierwszy już w 20. roku życia, a potem co 3-4 lata, o ile utrzymuje się on w normie. Osobom starszym, kobietom w okresie menopauzy zaleca się wykonywanie takiego badania raz w roku.

Hipercholesterolemia może być spowodowana defektami genetycznymi, ale i czynnikami środowiskowymi, a więc zależy także od sposobu żywienia. Dieta zawierająca zbyt dużą ilość tłuszczów nasyconych, wiaże się z podniesieniem poziomu LDL (''złego cholesterolu'') i obniżeniem poziomu HDL (''dobrego cholesterolu'') we krwi. Spożywanie odpowiednich ilości błonnika (włókien pokarmowych) jest konieczne do wydalania cholesterolu. Brak ćwiczeń fizycznych powodujących spalanie tłuszczów i cholesterolu również może być przyczyną zaburzeń lipidowych. Podwyższony poziom cholesterolu początkowo nie wywołuje żadnych objawów. Problemy zaczynają się, jeśli poziom cholesterolu całkowitego jest stale wysoki, a jego większość stanowią lipoproteiny LDL. W takiej sytuacji nadmiar cholesterolu nie może być dostatecznie szybko usuwany z organizmu i osadza się w ścianach tętnic, prowadząc do ich pogrubienia i rozwoju miażdżycy. Może ona dotyczyć każdej tętnicy, ale najpoważniejsze konsekwencje ma, jeśli atakuje tętnice serca, mózgu i nerek, wywołując takie schorzenia jak choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu czy uszkodzenie nerek.

W leczeniu hipercholesterolemii stosuje się statyny, czyli leki wykazujące działanie hipolipemizujące. Przeprowadzono wiele badań, które dowiodły redukcję incydentów wieńcowych i zgonów. Skuteczność statyn była większa wtedy gdy osiągnięto większy spadek poziomu "złego" cholesterolu. Zanim jednak lekarz zaleci nam stosowanie leków, każdy może sam zadbać o poziom cholesterolu i zapobiec wielu poważnym zmianom w organizmie. Najważniejsza w działaniu przeciwmiażdżycowym jest odpowiednia dieta. Należy ograniczyć spożycie NKT, czyli nasyconych kwasów tłuszczowych, gdyż to one w największym stopniu odpowiadają za zwiększanie stężenia cholesterolu LDL. Zdrowa dieta według współczesnej wiedzy to przede wszystkim, dieta zbliżona do naturalnych zwyczajów żywieniowych mieszkańców krajów śródziemnomorskich. A więc jak najwięcej świeżych warzyw i owoców, oliwa z oliwek i małe ilości czerwonego wina. Zalecane są mięsa białe (drób) oraz tłuste ryby morskie przynajmniej raz w tygodniu. Badania przeprowadzone wśród Eskimosów z Grenlandii dostarczyły zadziwiających danych. Eskimosi spożywają dużo bardzo tłustych ryb, ale poziom cholesterolu i trój glicerydów w ich krwi jest niski. Tajemnica tkwi w tłuszczu wielonienasyconym zawierającym omega-3 kwasy obficie występującym w białym mięsie tych ryb. Jest to witamina F, która jest antyutleniaczem zapobiegającym niekorzystnej przemianie cholesterolu i miażdżycy oraz czynnikiem antyzakrzepowym chroniącym przed zawałem i udarem.

Poniżej zamieszczona tabela przedstawia zalecane i przeciwwskazane produkty żywieniowe.

Co możesz zrobić

produkty zalecane produkty do spożywania w umiarkowanych ilościachprodukty przeciwwskazane
Produkty zbożowe Pieczywo z pełnego ziarna, owsianka, ryż, makaron,
płatki kukurydziane, musli, kasze gruboziarniste
Rogaliki francuskie (croissant)
Nabiał Mleko odłuszczone, sery chude np. chudy twaróg, jogurt odłuszczony, białko jajek, substytuty jaj. Mleko półtłuste, sery: Brie, Camembert, Edamski, Gouda,
jogurt niskokaloryczny,
dwa całe jaja na tydzień.
Pełne mleko, śmietana, mleko skondensowane, zabielacze do kawy, sery pełnotłuste,
jogurt pełnotłusty.
Zupy Zupy warzywne,
chude wywary mięsne.
Zupy zaprawiane śmietaną i innymi tłuszczami
Ryby Ryby z rusztu, gotowane, wędzone. Unikać skóry Ryby smażone we właściwym oleju Ikra. Ryba smażona na nieznanym oleju lub tłuszczu
SkorupiakiOstrygi Małże, homaryKrewetki, kalmary
Mięso Indyki, kurczaki, cielęcina, króliki, dziczyzna.
(Usunąć skórę z drobiu)
Bardzo chuda wołowina, jagnięta, szynka, bekon, kiełbasa z indyka lub kurczaka, wątroba 2 razy w miesiącu. Mięso z widocznym tłuszczem, kaczki, gęsi, kiełbasy, salami, pasztety mięsne i inne.


stat4u